Tych, którzy już zachorowali, nie można zostawiać bez możliwości wykorzystania najnowszych, a co za tym idzie – w większości przypadków najskuteczniejszych leków.
Jak się dowiadujemy, prestiżowy amerykański „Journal of Clinical Oncology” opublikował efekty badania TARGET, które jednoznacznie potwierdziło skuteczność sorafenibu w leczeniu zaawansowanego raka nerki. Na łamach magazynu zostały opublikowane końcowe wyniki wieloośrodkowego badania klinicznego TARGET (Treatment Approaches in Renal Cancer Global Evaluation Trial), które ponad wszelką wątpliwość udowodniło skuteczność sorafenibu w leczeniu zaawansowanego raka nerki u chorych, u których wcześniejsze leczenie interferonem alfa lub interleukiną 2 było nieskuteczne lub którzy nie mogą być zakwalifikowani do takiego leczenia. Sorafenib należy do najbardziej innowacyjnych leków, które wyznaczają nowe możliwości i kierunki terapii zaawansowanego raka nerkowokomórkowego.

Zanim podamy więcej szczegółów, nieco informacji o samej chorobie, których źródłem jest Fundacja Wygrajmy Zdrowie.

Czynniki ryzyka
Przyczyna raka nerki jest nieznana, ale uwzględnia się rolę czynników dziedzicznych oraz uszkodzeń materiału genetycznego komórek powodowanych np. przez palenie tytoniu lub czynniki środowiskowe. Wykrywany jest zwłaszcza po 50. roku życia, chociaż ostatnio obserwuje się obniżenie granicy wieku osób, u których jest rozpoznawany, na co wpływają zarówno wzrost oddziaływania środowiskowych czynników rakotwórczych, jak również rozpowszechnienie i stałe doskonalenie możliwości diagnostycznych.
 

Objawy
Do najczęstszych objawów należą: krwiomocz, ból w okolicy lędźwiowej, wyczuwalny guz w jamie brzusznej. Należy zwracać uwagę także na takie objawy, jak: brak apetytu, chudnięcie, stan podgorączkowy lub stała gorączka, żylaki powrózka nasiennego u mężczyzn, nagły spadek ilości oddawanego moczu oraz częste infekcje dróg moczowych i nagłe pojawienie się nadciśnienia tętniczego.
Objawy wymienione powyżej wymagają szybkiego kontaktu z lekarzem. Inne objawy mogą być związane z obecnością przerzutów, które zwykle powstają w węzłach chłonnych, wątrobie i płucach. Zdarzają się także przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego i kości. Rak nerki często rozwija się podstępnie, nie powodując żadnych niepokojących objawów.

Badania
Odpowiednio wczesne wykrycie i prawidłowe zdiagnozowanie chorego wymaga zastosowania części lub też wszystkich z wymienionych poniżej badań. Badania diagnostyczne, które pozwalają na ustalenie rozpoznania, obejmują: badania moczu, krwi (OB, morfologia, stężenie kreatyniny mocznika) oraz badania obrazowe: badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej, tomografię komputerową, ewentualnie urografię (badanie rentgenowskie dróg moczowych po dożylnym podaniu kontrastu) i arteriografię nerkową (badanie kontrastowe naczyń). Czasami wykonuje się rezonans magnetyczny (MRI). Biopsja nerki, czyli pobranie komórek guza i sprawdzenie pod mikroskopem, czy w guzie są komórki nowotworowe, zazwyczaj nie jest wykonywana. Obecnie ponad 90% nowotworów nerki rozpoznaje się przypadkowo, zazwyczaj dzięki ultrasonografii (USG), wykonywanej rutynowo lub z powodu innych dolegliwości. Zaawansowane guzy miąższu nerki spotyka się dzięki temu znacznie rzadziej (stanowią one < 10% przypadków raka nerki).

Leczenie
Zasadniczym leczeniem raka nerki jest leczenie operacyjne. Celem leczenia jest chirurgiczne usunięcie guza, zazwyczaj wraz z nerką i zajętymi węzłami chłonnymi, oraz, jeśli to jest możliwe, chirurgiczne usunięcie pojedynczych przerzutów, jeśli takie występują. Szansa na wyleczenie (za kryterium wyleczenia uważa się ponadpięcioletnie przeżycie bez obecności przerzutów) zależy od stopnia zaawansowania choroby (wielkość guza, naciekanie otoczenia, obecność przerzutów do innych narządów) i wynosi do 80%. Jednak w bardzo zaawansowanych stanach jest dużo niższa. Obecność niemożliwych do usunięcia przerzutów bardzo pogarsza rokowanie. Stosowane zazwyczaj w leczeniu innych nowotworów chemioterapia i radioterapia są w przypadku raka nerki mało skuteczne. Lepsze efekty osiąga się przez zastosowanie immuno- lub chemioimmunoterapii. Jednak i tu dobre efekty osiąga się tylko u niektórych chorych.

Już w 2007 roku w „New England Journal of Medicine” opublikowano wyniki prac nad nowymi lekami. Jednym z autorów opublikowanych prac był prof. Cezary Szczylik, kierownik Kliniki Onkologii Centralnego Szpitala Klinicznego Wojskowej Akademii Medycznej w Warszawie.
Te niezwykłe leki to sorafenib i sunitinib. Ich badaniem zajęły się dwie grupy naukowców. Jedna z nich porównywała skuteczność sunitinibu i interferonu alfa u osób z przerzutowym rakiem nerki, a druga oceniała efektywność sorafenibu u pacjentów z zaawansowanym jasnokomórkowym rakiem nerki.
Jedną z czterech odmian raka nerki jest nowotwór jasnokomórkowy. To dominująca forma tej choroby – występuje w ponad 70 proc. wszystkich przypadków raka nerki. Jego nazwa pochodzi od tego, że pod mikroskopem widoczny jest w postaci komórek o jasnej cytoplazmie. – Rakiem przerzutowym nazywamy natomiast taki nowotwór, którego komórki migrują z miejsca pierwotnego (czyli nerki) do innych obszarów organizmu – tłumaczy prof. Cezary Szczylik. – W tym przypadku najczęściej występują przerzuty do płuc, kości, ośrodkowego układu nerwowego i wątroby.
Szacuje się, że przerzutowa forma choroby występuje nawet w ponad połowie przypadków raka nerki. – W Polsce sytuacja jest wyjątkowo zła. Rak nerki, jak zresztą większość innych nowotworów, wykrywany jest bardzo późno, najczęściej w momencie, gdy doszło już do przerzutów” – mówi prof. Szczylik. ­– „Można by temu zapobiec poprzez rozpowszechnienie corocznych badań kontrolnych, np. USG jamy brzusznej. Jednak polscy lekarze pierwszego kontaktu nie mają pieniędzy na przeprowadzanie takich badań i po prostu ich nie zlecają. Dla porównania – w krajach Unii Europejskiej zdecydowana większość przypadków choroby wykrywana jest we wczesnym stadium, co zwiększa szanse na wyleczenie.Średni czas przeżycia chorych z przerzutowym rakiem nerki wynosi od trzech miesięcy do jednego roku, a prawdopodobieństwo przeżycia dwóch lat to niecałe 10 proc. Najgorsza sytuacja jest u osób w zaawansowanym stadium choroby i niedobrymi czynnikami
rokowniczymi. Rzadko kiedy przeżywają one trzy do sześciu miesięcy”.

Wracamy do najnowszego raportu Journal of Clinical Oncology. Wyniki badania TARGET wykazują, że sorafenib w istotny statystycznie sposób przyczynia się do wydłużenia życia chorego oraz umożliwia niemal dwukrotne wydłużenie tzw. okresu wolnego od progresji choroby, czyli czasu, w którym pacjent żyje bez ewidentnych cech wzrostu guza. Badanie wykazało również, że leczenie tym preparatem jest dobrze tolerowane i bezpieczne dla chorych z zaawansowanym rakiem nerki.
Badanie TARGET dostarczyło jednoznacznie przekonujących dowodów naukowych świadczących o korzyściach z leczenia sorafenibem, odnoszonych przez chorych na raka nerki – powiedział prof.  Cezary Szczylik, również aktywnie borący udział w tych badaniach – „To bardzo istotne, ponieważ rak nerki nie jest chorobą jednolitą – istnieje kilka rodzajów tego nowotworu, a każdy z nich ma inne podłoże i charakteryzuje się odmienną wrażliwością na leczenie. Z tego względu onkolodzy prowadzący terapię nowotworów nerkowokomórkowych powinni mieć możliwość zastosowania różnorodnych leków. Niestety, obecnie w Polsce refundowany jest tylko jeden preparat – interferon alfa, w ramach przygotowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia projektu programu terapeutycznego.
 Leczenie raka nerki poszerza gamę dostępnych środków tylko o jeden dodatkowy specyfik – sunitinib. Sądzę, że publikacja w „Journal of Clinical Oncology” powinna przyczynić się do ponownego rozpatrzenia przez Agencję Oceny Technologii Medycznych zasadności refundowania sorafenibu i włączenia go do nowego programu NFZ.”

Opublikowanie końcowych wyników badania TARGET to kolejny dowód na to, że sorafenib zapewnia efektywną terapię, która powstrzymuje postęp choroby i daje pacjentom lepsze i dłuższe życie – mówi Beata Kozłowska-Boszko, dyrektor medyczny firmy Bayer Schering Pharma w Polsce. – Wszyscy doceniamy zaangażowanie chorych i lekarzy, którzy wzięli udział w tym badaniu. Na uwagę zasługuje fakt, że uczestniczyła w nim grupa pacjentów z Polski. Mam nadzieję, że opublikowane dowody naukowe będą miały wpływ na ułatwienie zarówno polskim chorym, jak i onkologom dostępu do nowoczesnych, skutecznych metod leczenia zaawansowanego raka nerkowokomórkowego.

Rak nerkowokomórkowy
Każdego roku na całym świecie notuje się ok. 170 000 nowych zachorowań na raka nerki i ok. 82 000 zgonów z powodu tej choroby. W Polsce co roku nowotwór ten rozpoznawany jest u blisko 4000 osób, a umiera na niego ponad 2000 chorych. Występuje głównie u osób powyżej 50. roku życia, chociaż nierzadkie są także przypadki zachorowań w wieku 20-30 lat. Częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet – jest ósmym w kolejności najczęściej występującym nowotworem u mężczyzn i dwunastym u kobiet.
Kluczowe znaczenie dla leczenia raka nerki ma moment rozpoznania choroby. Niestety w Polsce znaczna część przypadków diagnozowana jest w jej późnym stadium, w którymstan zdrowia pacjenta wyklucza możliwość interwencji chirurgicznej. Na tym etapie konieczne jest zastosowanie odpowiedniej do potrzeb danego pacjenta terapii farmakologicznej.
W chwili obecnej w naszym kraju jedynym sposobem na otrzymanie refundowanego leczenia zaawansowanego raka nerki jest ubieganie się o chemioterapię niestandardową – oznacza to, że pacjent, który powinien mieć praktycznie natychmiastowy dostęp do leczenia, musi stawić czoło skomplikowanej i czasochłonnej procedurze urzędowej.

Cieszy nas postęp w badaniach nad nowymi lekami, lecz martwi marny poziom badań profilaktycznych. Co by nie mówić, najtańsza dla państwa i ciągle najkorzystniejsza dla pacjenta jest... profilaktyka.